Na završnoj konferenciji održanoj u Sarajevu predstavljeni su rezultati prvog sveobuhvatnog istraživanja o prevenciji raka u Bosni i Hercegovini, čime je potvrđena spremnost zemlje za uspostavljanje organizovanih programa skrininga raka u skladu sa evropskim standardima.
U realizaciji istraživanja učestvovao je i Zavod za javno zdravstvo Hercegovačko-neretvanskog kantona, zajedno sa relevantnim zdravstvenim institucijama iz cijele Bosne i Hercegovine, dajući doprinos prikupljanju podataka, analizi postojećih kapaciteta i procjeni stanja u oblasti prevencije i ranog otkrivanja malignih oboljenja.
Istraživanje predstavlja dosad najpotpuniju procjenu prevencije raka grlića materice, dojke, debelog crijeva i prostate u Bosni i Hercegovini te donosi operativne preporuke za uspostavljanje organizovanih programa skrininga usklađenih sa standardima Evropske unije.
Projekat je realizovan u okviru zajedničke inicijative Evropske unije i Ujedinjenih nacija, koju finansiraju Evropska unija sa 900.000 eura i Ujedinjene nacije sa 100.000 američkih dolara. Projekat provode UNFPA i Svjetska zdravstvena organizacija (SZO), u saradnji sa Ministarstvom civilnih poslova Bosne i Hercegovine, Federalnim ministarstvom zdravstva, Ministarstvom zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske te Odjelom za zdravstvo Vlade Brčko distrikta BiH.
Prema rezultatima istraživanja, Bosna i Hercegovina već raspolaže značajnim pravnim i stručnim kapacitetima za razvoj organizovanih programa prevencije raka, ali još uvijek nijedna od četiri analizirane vrste raka nije obuhvaćena sistematskim skrining programom. Većina pregleda trenutno se obavlja oportunistički, odnosno nakon pojave simptoma, zbog čega veliki broj slučajeva bude otkriven u kasnijim stadijima bolesti.
Podaci pokazuju da se oko 70% pacijenata javlja zdravstvenom sistemu tek nakon pojave simptoma, dok se značajan broj slučajeva raka dojke i raka grlića materice dijagnosticira u uznapredovalim stadijima bolesti, kada su mogućnosti liječenja ograničenije.
Istraživanje potvrđuje da je prevencija ekonomski opravdana i dugoročno isplativa, te pokazuje da organizovani skrining programi mogu značajno doprinijeti smanjenju smrtnosti i poboljšanju kvaliteta života stanovništva.
Tokom istraživanja analizirani su epidemiološki podaci, postojeći zdravstveni kapaciteti, organizacija preventivnih programa i praksa ranog otkrivanja bolesti u Federaciji BiH, Republici Srpskoj i Brčko distriktu BiH. Procjena je provedena prema ključnim standardima kvaliteta Evropske unije za skrining raka.
Na osnovu rezultata istraživanja, Evropska unija najavila je dodatnih 11,5 miliona eura podrške za razvoj sveobuhvatnih programa prevencije raka i uspostavljanje organizovanih sistema skrininga širom Bosne i Hercegovine.
Zavod za javno zdravstvo Hercegovačko-neretvanskog kantona nastavit će aktivno učestvovati u aktivnostima usmjerenim na unapređenje preventivnih programa, jačanje svijesti o značaju ranog otkrivanja malignih bolesti te razvoj javnozdravstvenih politika usklađenih sa savremenim evropskim standardima.